10 tips voor het maken van een geboorteplan

Een geboorteplan is een A4-tje met daarop hoe je graag wilt dat er bij de bevalling met jou en je baby wordt omgegaan. Met dit handige communicatiemiddel weet je zeker dat er aandacht is voor jouw wensen en gevoelens. Je kunt een geboorteplan zelf opstellen of met behulp van je zorgverlener (verloskundige, gynaecoloog, doula). Je kunt ook een workshop volgen en in een groep, samen met je partner, tot een afgewogen plan komen. Hieronder 10 tips voor een praktisch en haalbaar geboorteplan.

Tips

1. Begin met informatie verzamelen. Er zijn veel verschillende boeken over zwangerschap en bevallen. Kies een boek die jou/jullie het meeste aanspreekt. Verder is er natuurlijk ook heel veel informatie te vinden op het internet.

2. Voel wat voor jou de beste plek is om te bevallen. Thuis ben je in je eigen vertouwde omgeving en kun je vaak beter ontspannen. Thuis kun je gaan en staan waar jij wilt en bevallen in je eigen tempo en ritme. Je partner kan thuis ook beter ontspannen. Voel je je veiliger in het ziekenhuis, of is er een medische reden voor, dan is het ziekenhuis ook een prima optie.

3. Weet je zeker dat je in het ziekenhuis wilt/moet bevallen, bezoek dan een informatieavond van het ziekenhuis. Vaak is het ook mogeijk om de verloskamers te bekijken . Vraag na hoe de dingen die jij belangrijk vindt in het ziekenhuis geregeld zijn of geregeld kunnen worden. Voor een huiselijke sfeer in het ziekenhuis kun je spullen van thuis meenemen die jij prettig vindt. Steeds meer ziekenhuizen hebben kraam- of verlossuites. Dit zijn mooi ingerichte kamers waar het prima bevallen is.

4. Wie wil je bij de bevalling hebben? Partner, verloskundige/gynaecoloog, doula, vriendin, moeder, zus, kind(eren)? Onderzoeken tonen aan dat continue ondersteuning tijdens de bevalling zorgt voor een betere ontsluiting en een positieve beleving van de bevalling.

5. Ga voor jezelf na hoe jij over het algemeen reageert op pijn. Pijn is en blijft een persoonlijke beleving en niemand kan voor jou bepalen wat draaglijk is en wat niet. Denk na over welke middelen jij zou willen inzetten tijdens de bevalling. Wat helpt jou te ontspannen als je pijn hebt? Denk aan massage, warme douche of bad, ontspanningsoefeningen van de yoga, warme compressen. Verzet je niet tegen de pijn, maar probeer er juist in mee te gaan. Pijnmedicatie is alleen mogelijk in het ziekenhuis. Vraag om meer informatie als je daar behoefte aan hebt.

6. Wil je in bad bevallen? Wil je een bevalbad huren of er zelf 1 aanschaffen? Het is verstandig om je goed voor te bereiden op een bevalling in het water. De Oerbron (badverhuur) organiseert regelmatig informatieavonden over bevallen in water. Informeer bij je verloskundige hoe zij staat tegenover bevallen in water. Je kunt er ook voor kiezen om een verloskundige te nemen die gespecialiseerd is in badbevallingen.

7. Welke houding voelt goed voor jou? Het is een groot misverstand om te denken dat een vrouw in bed hoort te bevallen. Als jij het lekker vindt in bed is dat natuurlijk prima, maar bedenk wel dat het goed is om in beweging te blijven en anders regelmatig van positie te veranderen. Ben je niet in bed, dan kun je bij iedere wee in beweging blijven. Dansen, wiegen, hangen. Alles wat jij prettig vindt is goed. De zwaartekracht kan helpen om je baby in de juiste positie te brengen. Bij een vertale pershouding (baarkruk, staand of hangend) heb je zelf meer regie over de bevalling en voel je je minder overgeleverd.

8. Je baby is geboren. Tijd om in alle rust kennis te maken jullie zoon/dochter. Wil je borstvoeding geven, dan is het (naakt) aanleggen van de baby één van de eerste dingen die je wellicht wilt doen direct na de geboorte. Wie knipt de navelstreng door, wat wil je met de placenta doen? Wie kleedt die baby aan de eerste keer? Allemaal dingen om vooraf over na te denken en met je partner te bespreken.

9. Je hebt nu een hele lijst met wensen geformuleerd. Kijk of alle wensen relevant zijn en of je hier en daar nog iets wilt veranderen. Het is belangrijk dat je je wensen positief formuleert. Vermijd gebruik van de woorden NIET en GEEN.

10. Bespreek je persoonlijke plan met je zorgverlener (veloskundige of gynaecoloog). Hij of zij heeft wellicht nog op- en aanmerkingen of vragen over je plan. In overleg met hem/haar kun je je plan nog wat bijschaven. Je definitieve plan kun je nu uitprinten (bijvoorkeur op een gekleurd vel papier) en overhandigen aan gynaecoloog of verloskundige. Zorg dat je ook een paar exemplaren in je "vluchtkoffertje" hebt zitten, zodat je die bij een onverwachte ziekenhuis bevalling daar kunt overhandigen.

Realiseer je dat een bevalling een natuurlijk en onvoorspelbaar proces is. Durven afwijken van je ideaalbeeld is onderdeel van je geboorteplan.

Vragen of opmerkingen kun je mailen naar teddy@doula-praktijk.nl

Ademhalingsoefeningen tijdens de baring overbodig?

Ongeacht welke zwangerschapscursus ook, allemaal besteden ze (veel) aandacht aan ademhalingstechnieken. Vaak zijn die ademhalingstechnieken star en mechanisch. Maar zijn die ademhalingsoefeningen wel nodig?

Ademhalen is een autonoom proces. Je weet hoe je moet ademhalen, zo ook tijdens de bevalling. Maar als ademhalen een "trucje" wordt en je iedere keer moet nadenken "hoe zat het ook weer" verstoor je in feite het bevallingsproces. Hoe meer je bij de bevalling in je hoofd zit, hoe minder je in je lijf zit. Het fysieke geboorteproces verloopt het beste als je je "denk-centrum" uit kunt schakelen. Je lijf neemt dan de regie over en gaat de goede hormonen produceren. Vrouwen kunnen zich "high" gaan voelen en zijn met hun aandacht afwezig. Hun (intuitieve) ademhaling past zich automatisch aan aan de omstandigheden waarin ze zich bevinden. Vrouwen die in paniek raken of gaan hyperventileren kunnen op baat hebben bij een coach (partner, doula of verpleegkundige) die helpt de ademhaling weer op te pakken. Vertrouwen op het eigen lijf en overgave aan het geboorteproces zijn belangrijker dan aangeleerde "trucjes". Op Youtube vond ik een filmpje van een vrouw die tijdens haar bevalling aan het zingen is. Zij laat heel mooi zien hoe natuurlijk haar ademhaling is terwijl ze pittige weeën heeft.

Bijzondere bevalling

In juli 2008 werd ik gebeld door een zwangere dat ze een Doula zocht en of ik langs wilde komen. Ze was in januari 2009 uitgerekend. We maakten een afspraak voor begin september. Tijdens het kennismakingsgesprek vertelde ze me dat ze een verleden had van seksueel misbruik. Tijdens de geboorte van de 2 kinderen had haar verleden haar behoorlijk parten gespeeld en de laatste kraamverzorgster had haar geadviseerd bij een evt. volgend kindje een Doula in te huren. We hadden een intensief gesprek en bespraken uitgebreid de mogelijkheden. Ik gaf hun een week bedenktijd om te beslissen of ze me als Doula wilden hebben. De volgende dag al belde ze op om te zeggen dat ze heel graag met me verder wilden. Ik ging op zoek naar het boek “When survivors give birth” van Penny Simkin en verdiepte me in de bijzondere situatie. Tijdens de gesprekken die we voerden werd duidelijk dat mevrouw tijdens de eerdere bevallingen was uitgetreden (bewustzijn verlaat het lichaam, een overlevingsmechanisme wat veel voorkomt bij misbruikte vrouwen). De partner kon hier goed mee omgaan, maar had ook behoefte aan extra steun. We hebben een intensief voortraject gehad.
Op zondagavond belde ze dat de weeën waren begonnen en of ik wilde komen. De verloskundige was ook onderweg. Het was rond 10 uur ’s avonds en de verloskundige constateerde 1 cm ontsluiting. Voor mevrouw was het duidelijk dat het begonnen was. De verloskundige ging weer naar huis en ik bleef bij het stel. Ik stelde voor om onder de douche te gaan om zo wat meer ontspanning te bereiken. Ik bleef binnen gehoorafstand en hoorde dat de weeën goed doorzetten, maar dat ze nog goed op te vangen waren. Na het douchen wilde de partner graag even rust nemen. Mevrouw en ik bleven samen beneden en “doken in de weeën”. Tussen de weeën door praatten we over van alles en nog wat. De gesprekjes werden echter steeds korter en al snel praatte ze helemaal niet meer. Na een uurtje rusten kwam partner weer beneden. Precies op het juiste moment. De weeën waren behoorlijk pittig en de hormonen deden goed hun werk. Mevrouw begon in trance te raken, maar ging (ik denk daardoor) ook uittreden. De partner moest alle zeilen bijzetten om zijn vrouw in het “hier-en-nu” te houden, waar hij overigens goed in slaagde. Ik vond dat de bevalling in een stroomversnelling raakte en stelde voor om de verloskundige weer te bellen. Het was 1.15 uur toen ze arriveerde. Ze informeerde naar de wens van mevrouw omtrent het breken van vliezen. Ze wilde graag dat de vliezen zouden worden gebroken. Ze wist uit ervaring dat dan de ontsluiting snel zou volgen. De verloskundige voelde 4 cm ontsluiting en brak volgens afspraak de vliezen. Het was toen half 2. 5 minuten later voelde mevrouw persdrang. Ik hielp haar het puffen op te pakken en dat ging heel goed. Ze bleef de weeën heel goed puffend opvangen. Af en toe kon ze niet voorkomen dat ze wat meeduwde.
Op een gegeven moment stelt de verloskundige voor dat ze wel alvast wat op de rug kan draaien. Zonder te voelen heeft de verloskundige volgens mij al lang in de gaten dat de ontsluiting volledig is. “Doe maar je kin op de borst” zegt ze. Moeder perst nog niet, ze blijft gewoon lekker puffen. “Kijk me eens aan”, zegt de verloskundige dan. “Je baby komt er al aan, je moet nu goed naar me luisteren”. En terwijl mevrouw de persweeën weg blijft zuchten en in onze handen knijpt, zie ik haar vagina langzaam open gaan en de haartjes tevoorschijn komen. Heel langzaam wordt het hoofdje geboren, zonder actief meepersen. De weeën doen hun werk. De navelstreng zit 1 maal om het nekje van de baby en de verloskundige wikkelt die voorzichtig af. Dan moedigt ze mevrouw aan om wat druk mee te geven en dan glibbert de baby er zo uit. Vol verwondering kijken de verloskundige en ik elkaar aan. Wat een bijzondere geboorte.

Doula is meer dan een "pufmaatje"

De doula raakt meer en meer bekend in Nederland en steeds meer vrouwen kiezen ervoor zich tijdens zwangerschap en bevalling te laten begeleiden door een doula. Toch klinkt er ook weerstand. Kraamverzorgenden vinden dat de doula maar in de weg staat en dat de doula eigenlijk een verkapte kraamverzorgster is. Sommige verloskundigen vinden dat de doula “geen functie” heeft bij de bevalling en dat de doula zorgt voor “filevorming” aan het bed. Maar hoe ervaren de vrouwen die begeleid zijn door een doula de geboden zorg?

Sandra Visscher uit IJsselstein schakelde tijdens haar tweede zwangerschap de steun van een doula in. Sandra’s 1e kind, een zoon, werd vanwege een stuitligging middels een geplande keizersnede geboren. Sandra: “Ik zag enorm tegen een natuurlijke bevalling op, had absoluut geen vertrouwen in de zogeheten "professionals" (verloskundigen), was bang dat men mij niet zou horen, niet naar mij zou luisteren, was bang voor een traumatische ervaring. Niet zozeer qua pijn en mogelijke problemen bij de bevalling, maar bang dat ik controle zou verliezen: dat ik zelf geen beslissingen meer mocht nemen.” Sandra had tijdens haar zwangerschap meerdere gesprekken met haar doula. “Ze heeft met mij duidelijk mijn wensen én eisen doorgesproken en aangegeven waar haar grenzen liggen en waar het gebied van de "professionals" begint. Daar had ik vertrouwen in. Met mijn doula erbij durfde ik de bevalling aan. Ook de wetenschap dat zij er zelf bij zou zijn, de hele zit zogezegd, gaf mij veel rust. Hierdoor heb ik het aangedurfd een natuurlijke bevalling te doen. “

Na een zwangerschap van bijna 42 weken kwam de bevalling spontaan op gang. Vanwege de eerdere keizersnede moest Sandra naar het ziekenhuis. De bevalling verliep heel voorspoedig en zonder medisch ingrijpen. “Ik vind het heel bijzonder dat ik het heb meegemaakt, het geeft mij iets extra's. Een vaatje begrip voor vrouwen die op de natuurlijke manier zijn bevallen. En respect. Iets wezenlijks en oer-vrouwelijks”. Heeft Sandra nog overwogen om een vriendin, zus of haar moeder als doula in te schakelen? “Nee, dat heb ik geen moment overwogen. Zij zouden emotioneel té betrokken zijn geweest en me daardoor onvoldoende hebben kunnen steunen. Ik had juist heel erg behoefte aan de proffessionele aanpak en ervarenheid van mijn doula. Dat zou mijn zus of vriendin niet hebben kunnen bieden.”

De doula is meer dan een "pufmaatje". De voorbereidende gesprekken tijdens de zwangerschap zijn essentieel in de begeleiding. Vrouwen putten er kracht en zelfvertrouwen uit. Ze voelen zich gehoord en serieus genomen. Zo gaan ze met een zelfverzekerd gevoel de bevalling tegemoet. Tijdens de bevalling voelt de barende zich gesteund en veilig door de aanwezigheid van haar doula. De aanwezigheid van de doula is dan belangrijker dan de massagetechnieken die ze beheerst.

Fragment Radio Gelderland

Voor wie het graag wil luisteren volgt hier een link naar het radio fragment van Radio Gelderland. Het frgament wordt voorafggegaan door een stukje muziek. Direct daarna volgt het interview.

Radio Gelderland

In het voorjaar van 2008 organiseer ik een workshop van 3 bijeenkomsten Geboorteplan schrijven. De workshop geboorteplan schrijven is een prettige manier om interactief, samen met anderen en onder deskundige begeleiding aan het geboorteplan te werken. Radio Gelderland is geinterreseerd in het verhaal achter het geboorteplan en heeft mij gevraagd om daar in het programma Dubbeluur iets over te komen vertellen. Dit zal zijn op maandag 7 januari zo rond de klok van tien uur. Ik zal later nog een link van de uitzending plaatsen.

Vrouwenkracht

Soms sta je als doula verbaasd over de (veer)kracht die vrouwen bezitten. Zo begeleidde ik een vrouw die (zwanger van de tweede) behoorlijk teleurgesteld was in de medische zorg rondom haar. Ze voelde zich niet serieus genomen door artsen en verloskundigen en vond het lastig om zich door hun te laten begeleiden tijdens de bevalling. Mevrouw was van haar eerste bevallen dmv een keizersnede en had dat als heerlijk pijnloos ervaren. Dat wilde ze nu wel weer. Maar dat zat er helaas voor haar niet in. Ze besloot op zoek te gaan naar een doula en vond mij. Het klikte en in korte tijd (het was vakantietijd) werkten we aan een geboorteplan. Ik ging met haar mee naar het ziekenhuis om daar het plan met haar arts te bespreken. Deze stond er voor open en toonde zich geinterresseerd in de doula. Het geboorteplan werd opgenomen in het medisch dossier. Ook werd er uitvoerig gesproken over de wens tot pijnbestrijding. Dat zou geen problemen moeten geven. Na een zwangerschap van bijna 42 weken zou er op zaterdagochtend ingeleid gaan worden. Echter, die vrijdagavond begonnen de weeen spontaan en werd ik 's nachts om half 4 gebeld met de vraag om naar het ziekenhuis te komen. Toen ik daar aankwam zag ik een sterke vrouw die zeer geconcentreerd haar weeen aan het opvangen was. Als de arts vervolgens toucheert blijkt er al 5 cm ontsluiting te zijn en is de baarmoedermond al helemaal week. De arts verwacht dat de bevalling spoedig zal verlopen. De mogelijkheden tot pijnbestrijding worden nu uitvoerig besproken. Na weer een aantal weeen zegt ze dat ze het zonder pijnbestrijding gaat doen. Voor haar wegen de voordelen niet op tegen de nadelen. Haar man is super trots op haar! De bevalling vordert snel en na hele pittige weeen heeft ze rond half 7 volledige ontsluiting. Na 3 kwartier in bed persen gaat de arts overstag en mag mevrouw toch op de baarkruk. Nu kan het echte teamwork beginnen. Nog 3 kwartier verder wordt er een mooi meisje geboren. Een enorm gevoel van trots glijdt over me heen. Deze vrouw die zoveel twijfels had bij een natuurlijke bevalling heeft haar kindje volledig op eigen kracht op de wereld gezet. Dat noem ik nou GIRLPOWER oftewel vrouwenkracht!